السيد الطباطبائي
162
مجموعه رسائل ( فارسى )
رسالة برهان بسمه تعالى بنده خدا محمد حسين ، فرزند محمد حسنى حسينى در حالى كه حمد خدا برزبان دارد مىگويد : اين كتاب برهان است ، كه بر حسب ترتيبى كه معلم اول ارسطو طاليس مرتب كرده است فن چهارم از فنون منطق است و با احتساب « ايساغوجى » كه « فرفوريوس » صورى ، شارح كلام ارسطو ، بر منطق افزوده است فن پنجم محسوب مىشود . اين فن بر چهار مقاله مشتمل است . در اين كتاب بنا را بر تلخيص كلمات نقل شده از ارسطو در اين فن گذاشتهايم ، مگرآنچه كه خداوند سبحان برما افاضه فرموده كه آن را به خود نسبت دادهايم ، و در همه اين امور خداوند يارى دهنده است . سخن در هدف موضوع اين كتاب ابتدا مىگوييم : هر تصديق ، با قوهاى قريب به فعل ، مستلزم يكى از دوتصديق زير است : ياتصديق امكان نقيض تصديق اول ، يا تصديق امتناع نقيض تصديق اول . اما اينكه هر تصديقى مستلزم تصديقى ديگر است به خاطر اين است كه علم به نقيضين علمى واحد است ، پس علم به يك نسبت علم به نقيض آن را ايجاب مىكند . و اما اينكه يكى ازد وتصديق ( مذكور لازمه تصديق اول است ) به خاطر اين است كه ، ( انسان ) بعد از تصور نقيض ، يا امتناع آن را تصديق مىكند ، ياامتناع آن را تصديق